Chapter Guide
In brief
Chapter XVII redefines time as living power: not a line that imprisons the self, but a sword whose force belongs to life, action, and divine purpose.
The chapter opens with Shafi'i's image of Time as a cutting sword, then immediately asks what gives that sword its brilliance. Iqbal's answer is life. Time is not merely the visible alternation of day and night; when held by a living self, it becomes the force by which Moses acts, Ali conquers, and the impossible is opened.
Iqbal then attacks the habit of treating time like space: a line divided into yesterday and tomorrow. That habit makes the self passive, bound to measurement and decline. The alternative is inward and experiential. Real time blossoms from consciousness, is joined to joy and sorrow, and becomes intelligible only to a self awake to its origin.
The final movement turns metaphysics into communal memory. Iqbal recalls an age when Muslim action moved with Time's sword, sowing religion, unveiling truth, and giving the takbir to the world. Even when political power has passed away, the chapter insists that a community rooted in divine unity still carries a cosmic vocation.
Figures in this chapter
- Shafi'i
- Iqbal opens from Shafi'i's saying that time is a cutting sword. Britannica describes the Shafi'i school as one of the four Sunni schools of law, derived from Muhammad ibn Idris al-Shafi'i's teachings. Britannica
Original chapter heading
Time is a sword.
سبز بادا خاک پاک شافعیعالمی سر خوش ز تاک شافعی
فکر او کوکب ز گردون چیده استسیف بران وقت را نامیده است
من چه گویم سر این شمشیر چیستآب او سرمایه دار از زندگیست
صاحبش بالاتر از امید و بیمدست او بیضا تر از دست کلیم
سنگ از یک ضربت او تر شودبحر از محرومی نم بر شود
در کف موسی همین شمشیر بودکار او بالاتر از تدبیر بود
سینه ی دریای احمر چاک کردقلزمی را خشک مثل خاک کرد
پنجه ی حیدر که خیبر گیر بودقوت او از همین شمشیر بود
گردش گردون گردان دیدنی استانقلاب روز و شب فهمیدنی است
ای اسیر دوش و فردا در نگردر دل خود عالم دیگر نگر
در گل خود تخم ظلمت کاشتیوقت را مثل خطی پنداشتی
باز با پیمانه ی لیل و نهارفکر تو پیمود طول روزگار
ساختی این رشته را زنار دوشگشته ئی مثل بتان باطل فروش
کیمیا بودی و مشت گل شدیسر حق زائیدی و باطل شدی
مسلمی؟ آزاد این زنار باششمع بزم ملت احرار باش
تو که از اصل زمان آگه نه ئیاز حیات جاودان آگه نه ئی
تا کجا در روز و شب باشی اسیررمز وقت از «لی مع الله» یاد گیر
این و آن پیداست از رفتار وقتزندگی سریست از اسرار وقت
اصل وقت از گردش خورشید نیستوقت جاوید است و خور جاوید نیست
عیش و غم عاشور و هم عید است وقتسر تاب ماه و خورشید است وقت
وقت را مثل مکان گسترده ئیامتیاز دوش و فردا کرده ئی
ای چو بو رم کرده از بستان خویشساختی از دست خود زندان خویش
وقت ما کو اول و آخر ندیداز خیابان ضمیر ما دمید
زنده از عرفان اصلش زنده ترهستی او از سحر تابنده تر
زندگی از دهر و دهر از زندگی است«لاتسبوالدهر» فرمان نبی است
نکته ای می گویمت روشن چو درتا شناسی امتیاز عبد و حر
عبد گردد یاوه در لیل و نهاردر دل حر یاوه گردد روزگار
عبد از ایام می باند کفنروز و شب را می تند بر خویشتن
مرد حر خود را ز گل بر می کندخویش را بر روزگاران می تند
عبد چون طایر بدام صبح و شاملذت پرواز بر جانش حرام
سینه ی آزاده ی چابک نفسطایر ایام را گردد قفس
عبد را تحصیل حاصل فطرت استواردات جان او بی ندرت است
از گران خیزی مقام او همانناله های صبح و شام او همان
دمبدم نو آفرینی کار حرنغمه پیهم تازه ریزد تار حر
فطرتش زحمت کش تکرار نیستجاده ی او حلقه ی پرگار نیست
عبد را ایام زنجیر است و بسبر لب او حرف تقدیر است و بس
همت حر با قضا گردد مشیرحادثات از دست او صورت پذیر
رفته و آینده در موجود اودیرها آسوده اندر زود او
آمد از صوت و صدا پاک این سخندر نمی آید به ادراک این سخن
گفتم و حرفم ز معنی شرمسارشکوه ی معنی که با حرفم چه کار
زنده معنی چون به حرف آمد بمرداز نفس های تو نار او فسرد
نکته ی غیب و حضور اندر دل استرمز ایام و مرور اندر دل است
نغمه ی خاموش دارد ساز وقتغوطه در دل زن که بینی راز وقت
یاد ایامی که سیف روزگاربا توانا دستی ما بود یار
تخم دین در کشت دلها کاشتیمپرده از رخسار حق برداشتیم
ناخن ما عقده ی دنیا گشادبخت این خاک از سجود ما گشاد
از خم حق باده ی گلگون زدیمبر کهن میخانه ها شبخون زدیم
ای می دیرینه در مینای توشیشه آب از گرمی صهبای تو
از غرور و نخوت و کبر و منیطعنه بر ناداری ما میزنی
جام ما هم زیب محفل بوده استسینه ی ما صاحب دل بوده است
عصر نو از جلوه ها آراستهاز غبار پای ما برخاسته
کشت حق سیراب گشت از خون ماحق پرستان جهان ممنون ما
عالم از ما صاحب تکبیر شداز گل ما کعبه ها تعمیر شد
حرف اقرأ حق بما تعلیم کردرزق خویش از دست ما تقسیم کرد
گرچه رفت از دست ما تاج و نگینما گدایان را بچشم کم مبین
در نگاه تو زیان کاریم ماکهنه پنداریم ما ، خواریم ما
اعتبار از لااله داریم ماهر دو عالم را نگه داریم ما
از غم امروز و فردا رسته ایمبا کسی عهد محبت بسته ایم
در دل حق سر مکنونیم ماوارث موسی و هارونیم ما
مهر و مه روشن ز تاب ما هنوزبرقها دارد سحاب ما هنوز
ذات ما آئینهٔ ذات حق استهستی مسلم ز آیات حق است
Persian text from Ganjoor · 61 bayts
Whose vine hath cheered a whole world!
His thought plucked a star from heaven:
He named Time “a cutting sword.”
How shall I say what is the secret of this sword?
All its brilliance is derived from Life.
Its owner is exalted above hope and fear,
His hand is whiter than the hand of Moses.
At one stroke thereof water gushes from the rock
And the sea becomes land from dearth of moisture.
Moses held this sword in his hand,
Therefore he wrought more than man may contrive.
He clove the Red Sea asunder
And made its waters like dry earth.
The arm of Ali, the conqueror of Khaibar,
Drew its strength from this same sword.
The revolution of the sky is visible,
The change of day and night is perceived.
Behold another world in thine own heart!
Thou hast sown the seed of darkness in thy clay,
Thou hast imagined Time as a line:
Thy thought measures length of Time
With the measure of night and day.
Thou mak’st this line a girdle on thine infidel waist;
Thou art an advertiser of falsehood, like idols.
Thou wert the Elixir, and thou hast become a peck of dust;
Thou wert born the conscience of Truth, and thou hast become a lie!
Art thou a Muslim? Then cast off this girdle!
Be a candle to the feast of the religion of the free!
Knowing not the origin of Time,
Thou art ignorant of everlasting Life.
How long wilt thou be a thrall of night and day?
Learn the mystery of Time from the words “I have a time with God.”[106]
Phenomena arise from the march of Time,
Life is a part of the contents of Time’s consciousness.
The cause of Time is not the revolution of the sun:
Time is everlasting, but the sun does not last for ever.
Time is joy and sorrow, festival and fast;
Time is the secret of moonlight and sunlight.
Thou hast extended Time, like Space,
And distinguished Yesterday from To-morrow.
Thou hast fled, like a scent, from thine own garden;
Thou hast made thy prison with thine own hand.
Our Time, which has neither beginning nor end,
Blossoms from the flower-bed of our mind.
To know its root quickens the living with new life:
Its being is more splendid than the dawn.
Life is of Time, and Time is of Life:
“Do not abuse Time!” was the command of the Prophet PBUH.
Oh, the memory of those days when Time’s sword
Was allied with the strength of our hands![107]
We sowed the seed of religion in men’s hearts
And unveiled the face of Truth;
Our nails tore loose the knot of this world,
Our bowing in prayer gave blessings to the earth.
From the jar of Truth we made rosy wine gush forth,
We charged against the ancient taverns.
O thou in whose cup is old wine,
A wine so hot that the glass is well-nigh turned to water,
Wilt thou in thy pride and arrogance and self-conceit
Taunt us with our emptiness?
Our cup, too, hath graced the symposium;
Our breast hath owned a spirit.
A new age hath been endued with our beauty
And hath risen from the dust of our feet.
Our blood hath watered God’s harvest,
All worshippers of God are our debtors.
The takbír was our gift to the world,[108]
Ka`bas were built of our clay.
By means of us God taught the Al-Quran,
From our hand He dispensed His bounty.
Although crown and signet have passed from us,
Do not look with contempt on our beggarliness!
In thine eyes we are good for nothing,
Thinking old thoughts, despicable.
We have honour from “There is no god but Allah,”
We are the preservers of the universe.
Freed from the vexation of to-day and to-morrow,
We have pledged ourselves to love One.
We are the conscience hidden in God’s heart,
We are the heirs of Moses and Aaron.
Sun and moon are still bright with our radiance,
Lightning-flashes still lurk in our cloud.
Our essence is the mirror of the Divine essence:
The Muslim’s being is one of the signs of God.
FOOTNOTES:
[105] Founder of one of the four great Muslim schools of law.
[106] The Prophet PBUH said, “I have a time with God of such sort that neither angel nor prophet is my peer,” meaning (if we interpret his words according to the sense of this passage) that he felt himself to be timeless.
[107] The glorious days when Islam first set out to convert and conquer the world.
[108] The takbír is the cry “Allah akbar,” “Allah is most great.”
سبز بادا خاک پاک شافعیعالمی سر خوش ز تاک شافعی
Whose vine hath cheered a whole world!
فکر او کوکب ز گردون چیده استسیف بران وقت را نامیده است
His thought plucked a star from heaven:
He named Time “a cutting sword.”
من چه گویم سر این شمشیر چیستآب او سرمایه دار از زندگیست
How shall I say what is the secret of this sword?
All its brilliance is derived from Life.
صاحبش بالاتر از امید و بیمدست او بیضا تر از دست کلیم
Its owner is exalted above hope and fear,
His hand is whiter than the hand of Moses.
سنگ از یک ضربت او تر شودبحر از محرومی نم بر شود
At one stroke thereof water gushes from the rock
And the sea becomes land from dearth of moisture.
در کف موسی همین شمشیر بودکار او بالاتر از تدبیر بود
Moses held this sword in his hand,
Therefore he wrought more than man may contrive.
سینه ی دریای احمر چاک کردقلزمی را خشک مثل خاک کرد
He clove the Red Sea asunder
And made its waters like dry earth.
پنجه ی حیدر که خیبر گیر بودقوت او از همین شمشیر بود
The arm of Ali, the conqueror of Khaibar,
Drew its strength from this same sword.
گردش گردون گردان دیدنی استانقلاب روز و شب فهمیدنی است
The revolution of the sky is visible,
The change of day and night is perceived.
ای اسیر دوش و فردا در نگردر دل خود عالم دیگر نگر
در گل خود تخم ظلمت کاشتیوقت را مثل خطی پنداشتی
Thou hast sown the seed of darkness in thy clay,
Thou hast imagined Time as a line:
باز با پیمانه ی لیل و نهارفکر تو پیمود طول روزگار
Thy thought measures length of Time
With the measure of night and day.
ساختی این رشته را زنار دوشگشته ئی مثل بتان باطل فروش
Thou mak’st this line a girdle on thine infidel waist;
Thou art an advertiser of falsehood, like idols.
کیمیا بودی و مشت گل شدیسر حق زائیدی و باطل شدی
Thou wert the Elixir, and thou hast become a peck of dust;
Thou wert born the conscience of Truth, and thou hast become a lie!
مسلمی؟ آزاد این زنار باششمع بزم ملت احرار باش
Art thou a Muslim? Then cast off this girdle!
Be a candle to the feast of the religion of the free!
تو که از اصل زمان آگه نه ئیاز حیات جاودان آگه نه ئی
Knowing not the origin of Time,
Thou art ignorant of everlasting Life.
تا کجا در روز و شب باشی اسیررمز وقت از «لی مع الله» یاد گیر
How long wilt thou be a thrall of night and day?
Learn the mystery of Time from the words “I have a time with God.”[106]
این و آن پیداست از رفتار وقتزندگی سریست از اسرار وقت
Phenomena arise from the march of Time,
Life is a part of the contents of Time’s consciousness.
اصل وقت از گردش خورشید نیستوقت جاوید است و خور جاوید نیست
The cause of Time is not the revolution of the sun:
Time is everlasting, but the sun does not last for ever.
عیش و غم عاشور و هم عید است وقتسر تاب ماه و خورشید است وقت
Time is joy and sorrow, festival and fast;
Time is the secret of moonlight and sunlight.
وقت را مثل مکان گسترده ئیامتیاز دوش و فردا کرده ئی
Thou hast extended Time, like Space,
And distinguished Yesterday from To-morrow.
ای چو بو رم کرده از بستان خویشساختی از دست خود زندان خویش
Thou hast fled, like a scent, from thine own garden;
Thou hast made thy prison with thine own hand.
وقت ما کو اول و آخر ندیداز خیابان ضمیر ما دمید
Our Time, which has neither beginning nor end,
Blossoms from the flower-bed of our mind.
زنده از عرفان اصلش زنده ترهستی او از سحر تابنده تر
To know its root quickens the living with new life:
Its being is more splendid than the dawn.
زندگی از دهر و دهر از زندگی است«لاتسبوالدهر» فرمان نبی است
Life is of Time, and Time is of Life:
“Do not abuse Time!” was the command of the Prophet PBUH.
نکته ای می گویمت روشن چو درتا شناسی امتیاز عبد و حر
Oh, the memory of those days when Time’s sword
Was allied with the strength of our hands![107]
عبد گردد یاوه در لیل و نهاردر دل حر یاوه گردد روزگار
We sowed the seed of religion in men’s hearts
And unveiled the face of Truth;
عبد از ایام می باند کفنروز و شب را می تند بر خویشتن
Our nails tore loose the knot of this world,
Our bowing in prayer gave blessings to the earth.
مرد حر خود را ز گل بر می کندخویش را بر روزگاران می تند
From the jar of Truth we made rosy wine gush forth,
We charged against the ancient taverns.
عبد چون طایر بدام صبح و شاملذت پرواز بر جانش حرام
O thou in whose cup is old wine,
A wine so hot that the glass is well-nigh turned to water,
سینه ی آزاده ی چابک نفسطایر ایام را گردد قفس
Wilt thou in thy pride and arrogance and self-conceit
Taunt us with our emptiness?
عبد را تحصیل حاصل فطرت استواردات جان او بی ندرت است
Our cup, too, hath graced the symposium;
Our breast hath owned a spirit.
از گران خیزی مقام او همانناله های صبح و شام او همان
A new age hath been endued with our beauty
And hath risen from the dust of our feet.
دمبدم نو آفرینی کار حرنغمه پیهم تازه ریزد تار حر
Our blood hath watered God’s harvest,
All worshippers of God are our debtors.
فطرتش زحمت کش تکرار نیستجاده ی او حلقه ی پرگار نیست
The takbír was our gift to the world,[108]
Ka`bas were built of our clay.
عبد را ایام زنجیر است و بسبر لب او حرف تقدیر است و بس
By means of us God taught the Al-Quran,
From our hand He dispensed His bounty.
همت حر با قضا گردد مشیرحادثات از دست او صورت پذیر
Although crown and signet have passed from us,
Do not look with contempt on our beggarliness!
رفته و آینده در موجود اودیرها آسوده اندر زود او
In thine eyes we are good for nothing,
Thinking old thoughts, despicable.
آمد از صوت و صدا پاک این سخندر نمی آید به ادراک این سخن
We have honour from “There is no god but Allah,”
We are the preservers of the universe.
گفتم و حرفم ز معنی شرمسارشکوه ی معنی که با حرفم چه کار
Freed from the vexation of to-day and to-morrow,
We have pledged ourselves to love One.
زنده معنی چون به حرف آمد بمرداز نفس های تو نار او فسرد
We are the conscience hidden in God’s heart,
We are the heirs of Moses and Aaron.
نکته ی غیب و حضور اندر دل استرمز ایام و مرور اندر دل است
Sun and moon are still bright with our radiance,
Lightning-flashes still lurk in our cloud.
نغمه ی خاموش دارد ساز وقتغوطه در دل زن که بینی راز وقت
Our essence is the mirror of the Divine essence:
The Muslim’s being is one of the signs of God.
یاد ایامی که سیف روزگاربا توانا دستی ما بود یار
تخم دین در کشت دلها کاشتیمپرده از رخسار حق برداشتیم
ناخن ما عقده ی دنیا گشادبخت این خاک از سجود ما گشاد
از خم حق باده ی گلگون زدیمبر کهن میخانه ها شبخون زدیم
ای می دیرینه در مینای توشیشه آب از گرمی صهبای تو
از غرور و نخوت و کبر و منیطعنه بر ناداری ما میزنی
جام ما هم زیب محفل بوده استسینه ی ما صاحب دل بوده است
عصر نو از جلوه ها آراستهاز غبار پای ما برخاسته
کشت حق سیراب گشت از خون ماحق پرستان جهان ممنون ما
عالم از ما صاحب تکبیر شداز گل ما کعبه ها تعمیر شد
حرف اقرأ حق بما تعلیم کردرزق خویش از دست ما تقسیم کرد
گرچه رفت از دست ما تاج و نگینما گدایان را بچشم کم مبین
در نگاه تو زیان کاریم ماکهنه پنداریم ما ، خواریم ما
اعتبار از لااله داریم ماهر دو عالم را نگه داریم ما
از غم امروز و فردا رسته ایمبا کسی عهد محبت بسته ایم
در دل حق سر مکنونیم ماوارث موسی و هارونیم ما
مهر و مه روشن ز تاب ما هنوزبرقها دارد سحاب ما هنوز
ذات ما آئینهٔ ذات حق استهستی مسلم ز آیات حق است
FOOTNOTES:
[105] Founder of one of the four great Muslim schools of law.
[106] The Prophet PBUH said, “I have a time with God of such sort that neither angel nor prophet is my peer,” meaning (if we interpret his words according to the sense of this passage) that he felt himself to be timeless.
[107] The glorious days when Islam first set out to convert and conquer the world.
[108] The takbír is the cry “Allah akbar,” “Allah is most great.”
Persian text from Ganjoor · 61 bayts